Als ondernemer of particulier ontkom je er niet aan: de belastingdienst kijkt niet alleen naar wat je verdient, maar ook naar wat je bezit. Spaargeld, beleggingen of een tweede woning? Dan krijg je te maken met belasting over je vermogen. Maar hoeveel belasting betaal je nu precies over je vermogen? En hoe wordt dit eigenlijk berekend? In deze blog leggen we het helder en praktisch voor je uit, zodat je weet waar je aan toe bent én welke keuzes je kunt maken.
Wat valt er onder ‘vermogen’ bij de belasting?
De Belastingdienst beschouwt je vermogen als het totaal van je bezittingen minus je schulden. Denk bij bezittingen aan:
- Spaargeld en contant geld;
- Beleggingen (aandelen, obligaties, fondsen);
- Een tweede woning of recreatiewoning;
- Cryptovaluta;
- Andere bezittingen, zoals roerende zaken die je verhuurt of als belegging houdt.
Je eigen woning telt meestal niet mee in deze berekening, omdat die valt onder box 1. De waarde van je auto of inboedel hoef je ook niet op te geven, tenzij je deze hebt als belegging. Je schulden mag je in mindering brengen, maar alleen als ze boven een drempel uitkomen (€ 3.800 per persoon, € 7.600 met fiscale partner).
Belasting op vermogen: hoe werkt het?
De belasting over je vermogen valt in Nederland onder box 3 van de inkomstenbelasting. Box 3 wordt ook wel het ‘rendementsheffing’-deel genoemd, omdat je belasting betaalt over een fictief rendement, niet over wat je echt verdient aan rente of koerswinst.
Belastingjaar 2026:
De belastingdienst gaat uit van een geschat (fictief) rendement, afhankelijk van de samenstelling van je vermogen. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen spaargeld, beleggingen en schulden. Het fictieve rendement wordt vervolgens belast tegen een tarief van 36%.
Heffingsvrij vermogen
Iedere belastingplichtige heeft recht op een heffingsvrij vermogen. In 2026 is dit vastgesteld op:
- € 59.357 per persoon
- € 118.714 voor fiscale partners
Heb je minder vermogen dan dit bedrag? Dan hoef je geen belasting in box 3 te betalen.
Hoeveel belasting betaal je dan?
Dat hangt af van:
- De hoogte van je vermogen boven de vrijstelling
- De verdeling tussen spaargeld en beleggingen (door invloed op het fictieve rendement)
Hieronder een voorbeeld op basis van 2026 (vereenvoudigd, met het voorlopige rendement voor banktegoeden van 1,28% en 6,0% voor overige bezittingen):
Voorbeeld 1: alleenstaand met € 100.000 spaargeld
- Heffingsvrij vermogen: € 59.357
- Belast vermogen: € 40.643
- Fictief rendement op spaargeld: ± 1,28%
- Fictief rendement in euro's: 1,28% van € 40.643 = € 520,23
- Te betalen belasting: 36% van € 520,23 ≈ € 187,28
Voorbeeld 2: fiscaal partners met € 200.000, waarvan € 150.000 spaargeld en € 50.000 beleggingen
- Heffingsvrij vermogen: € 118.714
- Belast vermogen: € 81.286
- Fictief rendement: combinatie van spaargeld (1,28%) en beleggingen (6,0%)
- Totaal fictief rendement: ca. € 2.000 (gewogen gemiddelde van 2,46% over € 81.286)
- Te betalen belasting: 36% van € 2.000 ≈ € 720
Zoals je ziet: hoe meer beleggingen, hoe hoger het veronderstelde rendement en dus de belastingdruk.
Slim omgaan met belasting over vermogen
Wil je minder belasting betalen over je vermogen? Dan zijn er een paar strategieën mogelijk:
1. Verspreid vermogen tussen jou en je fiscale partner
Heb je samen meer dan € 118.714? Kijk of het voordeliger is om vermogen gelijkmatiger te verdelen in je aangifte. De Belastingdienst biedt deze keuze bij gezamenlijke aangifte.
2. Houd je schulden in de gaten
Je vermogen wordt bepaald op 1 januari van het belastingjaar. Schulden boven de drempel van € 3.800 (€ 7.600 met fiscale partner) tellen mee en verlagen je grondslag, tegen een eigen forfaitair rendement. Of aflossen loont, hangt af van je situatie.
3. Investeer in je onderneming of eigen woning
Geld dat je gebruikt voor bedrijfsmiddelen of verbeteringen aan je eigen woning valt vaak buiten box 3. Je verlaagt je privévermogen én je investeert in iets dat rendement oplevert.
4. Let op de peildatum
Het vermogen op 1 januari bepaalt je box 3-grondslag. Grote uitgaven zijn normaal, maar doe ze niet alleen om je grondslag te verlagen. Vraag bij twijfel advies.
Belasting op vermogen als ondernemer
Let op: geld op de zakelijke rekening van je eenmanszaak of VOF is ondernemingsvermogen en valt niet in box 3. Twijfel je of iets bij je onderneming hoort, vraag dan advies. Zorg voor een duidelijke scheiding tussen zakelijk vermogen en privévermogen.
Slim je vermogen én belastingen beheren?
Belasting op vermogen lijkt in eerste instantie overzichtelijk, maar de details maken het verschil. De manier waarop je spaart, belegt of geld laat staan op je zakelijke rekening kan invloed hebben op wat je uiteindelijk afdraagt. Door je cijfers regelmatig bij te houden en goed te plannen rondom de peildatum van 1 januari, heb je beter zicht op wat je kunt verwachten. Wil jij inzicht in je vermogen, reserves en belastingdruk?
Dit artikel is algemene informatie, geen persoonlijk belasting- of financieel advies.
Bijgewerkt met de cijfers van 2026.